Samantekt

úr skýrslum um starfendarannsóknir í Lindaskóla 2004 – 2005

 

Veturinn 2004 – 2005 voru starfandi tvö rannsóknarteymi við starfendarannsóknir Lindaskóla. Starfið hófst með námskeiði þátttakenda í ágúst. Leiðbeinandi á námskeiðinu var Helle Plauborg en hún starfar við Kleo stofnunina í Kaupmannahöfn. Markmið námskeiðsins var að gera þátttakendur færa um að takast á við starfendarannsóknir. Markmið rannsóknanna var að bæta kennsluhætti og gera nemendur virkari í námi. Helle Plauborg kynnti aðferðir og eðli starfendarannsókna; hvernig einangra beri viðfangsefni, afmörkun rannsóknarspurninga, gerð tímaáætlana og aðferðir við öflun og úrvinnslu gagna. Þátttakendur námskeiðsins gerðu ramma rannsóknaráætlana sem síðan voru unnir í teymunum.

Það er skemmst frá því að segja að verkfall grunnskólakennara gerði út af við rannsóknir beggja hópa á haustönninni. Þátttakendur áttu erfitt með að taka upp þráðinn á vorönn vegna þess andlega álags sem verkfallið hafði á þá og vegna aukins vinnuálags sem verkfallið skapaði. Því varð uppskeran af starfinu fremur rýr og áhugi á verkefninu dvínaði eftir því sem tíminn leið.

 

Annað teymið sem við getum kallað teymi A einsetti sér að rannsaka kennsluhætti og hvernig finna mætti leiðir til að virkja nemendur og gera þá áhugasamari um nám sitt. Meðlimir þessa hóps voru Guðrún Hlín Brynjarsdóttir, Dóra Unnsteinsdóttir og Kristinn Svavarsson. Dóra og Guðrún kenndu 7. bekk en Kristinn kenndi hönnun og smíði í öllum árgöngum.

Rannsóknarspurningin var eftirfarandi: Hvað er kennarinn að gera þegar nemendur eru virkir? Hvað er hann ekki að gera ?

Hópurinn gerði sér rannsóknaráætlun þar sem skipulagðar voru heimsókni í kennslustundir, fundir til skrafs og ráðagerða og úrvinnslu gagna. Áætlað var að ljúka rannsókninni fyrir jól og skrifa rannsóknarskýrsluna í janúar.

Teymi A hóf starfið samkvæmt áætlun en verkfallið eyðilagði starf haustannarinnar gersamlega. Hópurinn gerði nýjan tímaramma í nóvember en hélt sig að öðru leiti við upphaflegu áætlanirnar um að kanna hvað kennarinn gerði þegar nemendur væru virkir. Reyndar voru mismunandi aðferðir við hefðbundna einstaklingsvinnu nemenda og reyndist ekki marktækur munur á virkni. Því fékk hópurinn nýjar hugmyndir sem höfðu vaknað við fyrsta hring rannsóknarinnar og var gerð áætlun um að skoða hvaða áhrif mismunandi kennsluaðferðir hefðu á nemendur. Verkleg vinna og hópastarf virtist eiga betur við nemendur heldur en hefðbundin einstaklingsvinna. Rannsakendur voru þó ekki á eitt sáttir um hvort þessi vinnubrögð skildu eftir meiri þekkingu en einstaklingsvinnan. Líklegt er að það þyrfti að athuga betur.

Í smíðatímum var ákveðið að skoða hvort greinin höfðaði meira til drengja en stúlkna. Ákveðið var að kanna virkni kynjanna í tímunum. Athugunin leiddi í ljós að vrikni var svipuð en stúlkur voru heldur varkárari í ákvarðanatöku um framvindu verkefna en drengir. Hópurinn taldi að þrátt fyrir erfiðleika í rannsóknarstarfinu þennan vetur, hefði það skilað ákveðinni vitneskju. Mismunandi kennsluaðferðir og mismunandi kringumstæður í kennslustofu hefur greinilega áhrif á nemendur. Einnig töldu rannsakendur að samvinna og gagnrýnar umræður hefðu víkkað sjóndeildarhring þeirra og gert þeim mögulegt að koma hugmyndum og skoðunum á framfæri sem þeir hefðu ef til vill ekki gert ella.

 

Teymi B hafði svipaðar áætlanir um rannsóknir á kennsluháttum. Í honum voru Birna Björnsdóttir , Hrefna Steinarsdóttir og Valgerður Björnsdóttir . Þær gerðu sér áætlun sem miðaði að því að meta skilning/þekkingu nemenda í tungumálakennslu. Rannsóknaráætlun var samin og áætlaðir tímar til samstarfs eins og hjá fyrri hópnum. Verkfallið setti allar áætlanir á annan endann þannig að í febrúar var gerð ný áætlun með ný markmið. Hún miðaði að því að kanna virkni nemenda í tímum. Eftir vettvangsathuganir var gerð áætlun um að gera hina óvirku virkari. Valdir voru nokkrir nemendur sem ætlunin var að skoða sérstaklega. Óvirkur nemandi var settur með virkum nemanda og kannað var hvaða áhrif það hefði. Það gerði sumum nemendum gott en hafði ekki áhrif á aðra. Þá var gerð áætlun um að skoða hópvinnu í bekkjunum. Nemendur voru gerðir að þátttakendum í rannsókninni þar sem leiðtogi hvers hóps var gerður að ritara og átti hann að skrá hvað hver nemandi gerði í hópnum. Hver hópur hafði fjóra meðlimi; einn óvirkan og þrjá virka. Þetta hafði jákvæð áhrif á þá óvirku. Einnig voru gerðar tilraunir með mismunandi hópastærðir og leiddi það í ljós að betra var að hafa hópana fámenna. Þátttakendur töldu sig reynslunni ríkari eftir vetrarstarfið og þessi vitneskja væri mikilvæg til framtíðar.

 

Það sýnist því vera meginniðurstaða þessara tveggja rannsóknarhópa að skapandi starf, hópavinna og fjölbreyttar kennsluaðferðir virðast skila meiri virkni nemenda, einkum þeirra sem að öllu jöfnu sýna náminu ekki mikinn áhuga.